Nie obiecują szybkiego sposobu, by „uporać się” z żałobą, ani nie oferują dziesięciostopniowych rozwiązań, jak ją naprawić. Zamiast tego mogą pomóc nam lepiej zrozumieć własne uczucia albo po prostu pozwolić posłuchać kogoś, kto przeszedł podobną drogę.
Obietnica szybkich, trzysesyjnych warsztatów może brzmieć kusząco, ale jest bardzo odległa od prawdziwej natury żałoby – a szybkie rozwiązanie żałoby niekoniecznie dobrze nam służy. W czasie kryzysu lub tragedii, w i tak już trudnym okresie życia, krótkie warsztaty mogą pomóc nam przez jakiś czas utrzymać się na powierzchni. Możemy też czuć, że nie jesteśmy w stanie zmierzyć się z całą stratą naraz i że potrzebujemy czasu, by zebrać siły, zanim otworzymy drzwi do naszej żałoby i wszystkiego, co czujemy. Mimo to warto pamiętać, że żałoby nie da się po prostu ominąć. Prędzej czy później może nas znów spotkać w nieoczekiwanych miejscach i w nieoczekiwanych momentach.
Podcasty, kanały i zasoby online
All There Is with Anderson Cooper
All There Is wyrosło z osobistego doświadczenia żałoby Andersona Coopera. W podcaście opowiada on o swoich stratach i zaprasza zarówno znanych, jak i zwyczajnych gości, by podzielili się swoimi. Przez lata jego gośćmi byli między innymi Nick Cave, Andrea Gibson, Andrew Garfield, Laurie Anderson i Sharon Stone. Centralne pytanie programu brzmi: jak zmienia się życie, gdy tracimy kogoś, kogo kochamy, i jak możemy nauczyć się żyć z jego nieobecnością.
Podcast czerpie siłę ze swojej szczerości i intymności. Nie oferuje gotowych recept na żałobę, lecz odsłania jej wiele form poprzez historie, rozmowy i wspólne doświadczenie.
Dla kogo?
Dla osób żyjących z własną żałobą, a także dla każdego, kto chce zrozumieć naturę straty poprzez historie innych.
Czego możesz się spodziewać?
Głęboko osobistych rozmów o stracie, pamięci i o tym, jak czyjaś nieobecność może odmienić życie.
Playlista podcastu tutaj.
Zobacz stronę internetową tutaj.
The Red Hand Files (Nick Cave, dostępne po angielsku)
The Red Hand Files to niezwykła i stale rozrastająca się korespondencja Nicka Cave’a z jego czytelnikami. Ludzie piszą do niego z głęboko osobistymi pytaniami o miłość, wiarę, śmierć, żałobę, samotność, relacje, rodzicielstwo i sens życia. Cave odpowiada długimi, szczerymi i często nieoczekiwanie poetyckimi refleksjami.
Uruchomiony w 2018 roku projekt rozrósł się w niezwykle intymną przestrzeń wspólnoty. Żałoba i duchowość są w nim szczególnie obecne, ponieważ własna relacja Cave’a ze stratą, wiarą i życiem zmieniła się głęboko po śmierci jego syna Arthura w 2015 roku. To, co wyróżnia The Red Hand Files, to fakt, że Cave nie przemawia jak nieomylny duchowy nauczyciel. Zostawia miejsce na niepewność, wątpliwości i tajemnicę. Pisząc o śmierci, życiu po śmierci, znakach czy możliwej więzi z tymi, których straciliśmy, nie oferuje prostych pewników; zamiast tego pozostaje przy pytaniach razem ze swoimi czytelnikami.
Wśród wpisów związanych z żałobą są listy od rodziców, partnerów, rodzeństwa i przyjaciół, którzy pytają, jak można żyć po czyjejś śmierci, co zrobić z nieobecnością, poczuciem winy lub złością i jak rozumieć sny albo niezwykłe doświadczenia, w których zmarła osoba wydaje się wciąż być blisko. Cave odpowiada nie jako obserwator, lecz jako ktoś, kto zna dezorientację po druzgocącej stracie.
Dla kogo?
Przede wszystkim dla osób w żałobie lub przechodzących przez inny trudny okres życia, a także dla każdego, kto chce głębiej pomyśleć o miłości, stracie, wierze i o tym, jak żyć dalej w zmienionym świecie.
Czego możesz się spodziewać?
Nie ostatecznych odpowiedzi, lecz listów, które myślą razem z czytelnikiem i często pozwalają na to, co w żałobie jest najtrudniejsze: nie musieć od razu znajdować rozwiązania. Cave nie próbuje usunąć bólu; robi dla niego miejsce. Raz po raz pokazuje, jak żałoba i miłość należą do siebie i jak radość, piękno i więź mogą stopniowo znaleźć miejsce obok straty.
Zobacz stronę internetową tutaj.
Forgiveness Is Freeing (Eckhart Tolle)
Oficjalny kanał YouTube Eckharta Tollego zgłębia świadomą obecność, wewnętrzny spokój i samopoznanie. Przystępnym językiem opowiada o tym, jak możemy zdystansować się od nieustannego myślenia, inaczej reagować na stres i lęk, pełniej żyć w teraźniejszości i zaczynać od nowa z czystszą wewnętrzną przestrzenią po trudnych doświadczeniach.
Dla kogo?
Dla osób, które chcą zwolnić, być bardziej obecne w codziennym życiu lub spojrzeć na wewnętrzne trudności z nowej perspektywy. Może przemówić do osób zainteresowanych medytacją i uważnością, a także do czytelników książek Tollego The Power of Now i A New Earth.
Czego możesz się spodziewać?
Krótkich nauk, dłuższych wykładów, prowadzonych medytacji, sesji pytań i odpowiedzi oraz nagrań z odosobnień. W swoim spokojnym, kontemplacyjnym stylu Tolle przygląda się ego, utożsamianiu się z myślami, konfliktom w relacjach, lękowi i akceptacji zmian. Większość materiałów jest po angielsku.
Nauczanie: https://teachings.eckharttolle.com/forgiveness-is-freeing/
Zobacz kanał YouTube tutaj.
Zobacz stronę internetową tutaj.
Griefcast
Brytyjski podcast Cariad Lloyd oferuje rozmowy o żałobie w niezwykle bezpośredniej, szczerej i często pełnej humoru formie. Znani goście i osoby ze zwyczajnymi historiami opowiadają o śmierci kogoś, kogo kochali, i o tym, co wydarzyło się później w ich życiu.
Jednym z głównych przesłań Griefcast jest to, że nie ma jednego „właściwego” sposobu przeżywania żałoby. Żałoba może zawierać łzy i złość, pustkę i zagubienie – a czasem także śmiech. Humor nie umniejsza straty; może umożliwić mówienie o uczuciach, które inaczej pozostałyby niewypowiedziane.
Dla kogo?
Dla każdego, kto chce wyjść poza sztywne wyobrażenia o żałobie i odkryć, poprzez historie innych ludzi, jak różnorodne mogą być nasze reakcje na stratę.
Czego możesz się spodziewać?
Szczerych, osobistych, a chwilami nieoczekiwanie zabawnych rozmów o śmierci i wielu obliczach żałoby.
Zobacz podcast tutaj.
Grief Is a Sneaky Bitch
Podcast Lisy Keefauver zwraca uwagę na to, że żałoba nie rodzi się wyłącznie ze śmierci kogoś, kogo kochamy. Możemy opłakiwać relację, sposób życia, wyobrażoną przyszłość, a nawet część własnej tożsamości.
Podcast mówi bezpośrednio i ze współczuciem o emocjach, które często nas zaskakują. Jego tytuł oddaje tę cechę: żałoba potrafi być podstępna i wracać akurat wtedy, gdy myśleliśmy, że zostawiliśmy ją za sobą.
Dla kogo?
Dla osób, które chcą zrozumieć, dlaczego uczucia związane ze stratą mogą pojawić się ponownie nawet po długim czasie.
Czego możesz się spodziewać?
Osobistych historii, rozmów ze specjalistami i przemyślanych eksploracji mniej oczywistych form żałoby.
Zobacz podcast tutaj.
Good Mourning
Podcast Good Mourning zgłębia życie po stracie poprzez osobiste historie i przeżyte doświadczenia. Nie obiecuje pokazać nam, jak szybko uporać się z żałobą. Zamiast tego pyta, jak możemy stopniowo nauczyć się żyć obok niej.
Rozmowy robią miejsce na trudne chwile, wspomnienia, zmiany w relacjach i możliwość ponownego odkrycia radości bez konieczności zapominania o zmarłej osobie.
Dla kogo?
Dla osób zainteresowanych nie tylko pierwszym i najbardziej bolesnym okresem żałoby, ale także tym, jak może wyglądać życie później, gdy strata wciąż jest obecna.
Czego możesz się spodziewać?
Szczerych rozmów o codziennej żałobie, zaczynaniu od nowa i znajdowaniu miejsca dla straty w zmienionym życiu.
Zobacz podcast tutaj.
Refuge in Grief (Megan Devine)
Psychoterapeutka Megan Devine, autorka książki It’s OK That You’re Not OK, proponuje inne podejście do akceptacji straty. W sercu jej pracy leży zrozumienie, że żałoby niekoniecznie trzeba „rozwiązywać” ani szybko przepracowywać. Niektóre straty trzeba po prostu nauczyć się nieść.
Jej filmy i rozmowy często przemawiają do tych, którzy czują, że otoczenie oczekuje już od nich, by poszli dalej. Devine przypomina nam, że żałoba nie jest ani chorobą, ani porażką, lecz naturalną ludzką reakcją na utratę ważnej relacji.
Dla kogo?
Dla osób zmagających się z własną żałobą oraz dla tych, którzy chcą być bardziej wrażliwi i wyrozumiali w obecności kogoś, kto przeżywa stratę.
Czego możesz się spodziewać?
Empatycznych, opartych na wiedzy psychologicznej filmów i rozmów, w których centrum nie jest „pójście dalej”, lecz nauka życia ze stratą.
Zobacz podcasty i filmy tutaj.
Zobacz stronę internetową tutaj.
David Kessler
David Kessler jest powszechnie znanym pisarzem i specjalistą w dziedzinie żałoby i straty. W swoich filmach na YouTube i rozmowach omawia różne formy żałoby, zmiany następujące po stracie oraz to, jak możemy odnaleźć sens i nowe źródła wsparcia.
Jego praca ma przede wszystkim charakter psychoedukacyjny: pomaga słuchaczom rozpoznawać i rozumieć różne reakcje żałobne, przy jednoczesnej akceptacji faktu, że nie ma jednej drogi po stracie, która pasowałaby każdemu.
Dla kogo?
Dla osób szukających psychologicznych wyjaśnień i praktycznych punktów orientacyjnych obok osobistych historii.
Czego możesz się spodziewać?
Przystępnych, opartych na wiedzy fachowej rozmów o przeżywaniu żałoby, różnych rodzajach straty i porządkowaniu życia na nowo po niej.
Zobacz playlistę YouTube tutaj.
Zobacz stronę internetową tutaj.
Zobacz społeczność Tender Hearts tutaj.
Open to Hope
Open to Hope to platforma oferująca podcasty, filmy i rozmowy o żałobie i stracie. Ludzie z bardzo różnych sytuacji życiowych dzielą się swoimi historiami, a obok nich specjaliści omawiają naturę żałoby.
Powracającą myślą we wszystkich programach jest to, że odnalezienie nadziei lub radości po stracie nie oznacza zapomnienia o zmarłej osobie. Pamięć i tworzenie nowego życia mogą współistnieć.
Dla kogo?
Dla osób, które obok swojej żałoby zaczynają zgłębiać pytania o odnowę, nadzieję i ponowne połączenie z życiem.
Czego możesz się spodziewać?
Osobistych historii, rozmów z ekspertami i treści zgłębiających nowe możliwości w życiu po stracie.
Zobacz stronę internetową tutaj.
Wystąpienia TED i TEDx
We Don’t “Move On” from Grief. We Move Forward with It (Nora McInerny)
Pisarka i podcasterka Nora McInerny czerpie z własnych strat, by zgłębić, co znaczy żyć z żałobą. W krótkim czasie straciła nienarodzone dziecko, ojca i męża. To, czym się dzieli, nie jest więc odległą teorią, lecz wiedzą boleśnie zdobytą. Jej wystąpienie jest zarówno poruszające, jak i nieoczekiwanie zabawne: mówi szczerze o śmierci, pokazując jednocześnie, że śmiech i smutek nie wykluczają się nawzajem.
McInerny kwestionuje oczekiwanie, że osoba w żałobie powinna w końcu „pójść dalej”. Nie zostawiamy za sobą ludzi, których straciliśmy, sugeruje. Idziemy naprzód, niosąc ze sobą pamięć o nich i naszą relację z nimi. Ponowny uśmiech, zakochanie się czy odnalezienie radości nie czynią straty nieistotną. Ból i szczęście mogą istnieć w tym samym życiu – nawet w tej samej chwili.
Dla kogo?
Dla osób w żałobie, ich rodzin i przyjaciół oraz dla każdego, kto chce zrozumieć, jak z wrażliwością być przy kimś, kto doświadczył straty.
Czego możesz się spodziewać?
Około piętnastominutowego wystąpienia, które jest osobiste, bezpośrednie i mimo trudnego tematu nie pozbawione humoru. Nie oferuje formuły ani szybkiego rozwiązania. Zamiast tego uwalnia słuchaczy od oczekiwania, że żałoba musi pewnego dnia zostać ostatecznie zamknięta. Wyraża prosto i precyzyjnie coś, co osobom w żałobie często trudno wytłumaczyć: iść naprzód nie znaczy zapomnieć. Możemy żyć dalej, tworzyć nowe relacje i doświadczać radości, wciąż kochając zmarłą osobę i tęskniąc za nią.
Zobacz wystąpienie TED tutaj.
Grief: What Everyone Should Know (Tanya Villanueva Tepper)
Tanya Villanueva Tepper mówi przez pryzmat własnego doświadczenia po tym, jak jej narzeczony Sergio zginął, ratując innych w World Trade Center podczas zamachów terrorystycznych 11 września 2001 roku.
Jej główne przesłanie brzmi: żałoba nie przebiega w pięciu uporządkowanych etapach i nie ma terminu. Każdy człowiek przeżywa żałobę inaczej i we własnym tempie. Osoby w żałobie nie należy więc poganiać, oceniać ani nakłaniać, by „poszła dalej”. Bólu nie da się po prostu naprawić; potrzebuje on słuchania, akceptacji i pełnej współczucia obecności.
Tepper porównuje żałobę do oceanu: przychodzi falami, zmienia się z czasem, ale nie znika całkowicie. Nie „uporamy się” ze stratą kogoś, kogo kochamy. Stopniowo uczymy się żyć dalej, niosąc ze sobą jego miłość i pamięć o nim. Z czasem radość i smutek mogą istnieć obok siebie.
Być może najpiękniejszą myślą wystąpienia jest to, że żałoba jest kontynuacją miłości. Zrozumienie tego może pomóc nam stać się łagodniejszymi i bardziej cierpliwymi wobec siebie i innych osób w żałobie.
Dla kogo?
Dla każdego, kto doświadczył straty i chce pełniej zrozumieć swoją żałobę. Może być też cenne dla osób, które chcą z większym współczuciem wspierać krewnego, przyjaciela lub znajomego w żałobie.
Czego możesz się spodziewać?
Osobistego, szczerego i pełnego nadziei wystąpienia, które przystępnym językiem rozwiewa powszechne nieporozumienia dotyczące żałoby. Daje też wskazówki, jak być bardziej cierpliwym wobec siebie i podchodzić do osób w żałobie bez osądzania.
Zobacz film tutaj.
When Someone You Love Dies, There Is No Such Thing as Moving On (Kelley Lynn)
W tym osobistym wystąpieniu TEDx Kelley Lynn opowiada o nagłej śmierci męża i o życiu odmienionym przez jego nieobecność. Kwestionuje oczekiwanie, że po pewnym czasie osoba w żałobie powinna „uporać się” ze śmiercią kogoś, kogo kochała. Jej zdaniem nie zostawiamy za sobą samej relacji. Uczymy się żyć z nieobecnością, podczas gdy miłość, pamięć i wpływ tej osoby pozostają częścią naszego życia.
Poprzez historie Lynn pokazuje, jak ból może przerodzić się we współczucie, wspólnotę i wsparcie dla innych. Nowe radości i relacje nie wymazują wcześniejszej miłości. Żałoba i dalsze życie mogą współistnieć: nie idziemy dalej od straty, lecz naprzód razem z nią.
Dla kogo?
Dla osób, które straciły małżonka, partnera lub inną bliską osobę i czują się obciążone społecznym oczekiwaniem, by „pójść dalej”. Może być też cenne dla każdego, kto chce być przy osobie w żałobie z większą wrażliwością i bez osądzania.
Czego możesz się spodziewać?
Szczerego, osobistego i głęboko poruszającego wystąpienia, chwilami złagodzonego humorem. Nie oferuje szybkich rozwiązań, lecz potwierdza prawomocność trwającej miłości i pamięci. Mimo bolesnego tematu daje nadzieję, że nowe relacje, cele i radości mogą stopniowo znaleźć miejsce obok straty.
Zobacz film tutaj.
The Journey of Grieving, Feeling and Healing (dr Edith Eva Eger)
W tym głęboko osobistym wystąpieniu TEDx ocalała z Holokaustu i psycholożka kliniczna dr Edith Eva Eger opowiada o stratach, które przeżyła w Auschwitz, o śmierci matki i o własnym długim procesie zdrowienia. Jej historia przypomina nam, że przetrwanie i uzdrowienie to nie to samo: nawet po fizycznym wyzwoleniu może czekać długa wewnętrzna droga do tego, by znów żyć pełnią życia.
Jedną z głównych myśli Eger jest to, że nie możemy uzdrowić tego, czego nie pozwalamy sobie poczuć. Żałoba może więc obejmować ból, łzy, złość i opłakiwanie przyszłości, która nigdy nie nadejdzie. Tych emocji nie trzeba tłumić ani traktować jako wstydliwych – ale nie musimy też pozostawać w nich na zawsze.
Wystąpienie jest także o nadziei i wewnętrznej wolności. Na przykładzie własnego życia Eger pokazuje, że choć nie możemy zmienić przeszłości, możemy mieć wybór co do tego, jak się do niej odnosimy. Dla niej uzdrowienie nie oznacza zapomnienia ani umniejszania tego, co się wydarzyło. Oznacza, że ból nie trzyma nas już w niewoli i że życie może znów znaleźć miejsce obok straty.
Dla kogo?
Dla każdego, kto doświadczył straty lub traumy i chce zaczerpnąć nadziei z niezwykłej historii życia. Może być też cenne dla osób, które chcą głębiej zastanowić się nad związkiem między żałobą, doświadczaniem emocji, przebaczeniem i wewnętrzną wolnością.
Czego możesz się spodziewać?
Krótkiego, osobistego i głęboko poruszającego, a zarazem podnoszącego na duchu wystąpienia TEDx. Dotyka ono poważnych wydarzeń historycznych i traumatycznych doświadczeń życiowych, może więc być emocjonalnie wymagające. Zamiast szczegółowego przewodnika terapeutycznego daje szczere świadectwo tego, jak akceptacja i przeżywanie własnych uczuć mogą otworzyć drogę do nadziei i uzdrowienia.
Zobacz film tutaj.
Warto wiedziećTreści na tej stronie mają na celu informowanie i wspieranie. Nie zastępują obecności specjalistów zdrowia psychicznego, osobistego wsparcia, specjalistycznej opieki psychologicznej lub psychiatrycznej ani leczenia medycznego, gdy jest ono potrzebne. Jeśli czujesz, że ból po stracie stał się zbyt trudny, by nieść go w pojedynkę, prosimy, nie pozostawaj w izolacji. Podziel się tym, co czujesz, z kimś, komu ufasz, i rozważ skorzystanie z profesjonalnego wsparcia.
